Tài chính trong doanh nghiệp giống như máu và mạch của cơ thể. Nhiều anh em thường nghĩ đơn giản rằng chỉ cần bán hàng tốt, có lãi là ổn. Tuy nhiên, nếu không hiểu cách dòng tiền vận hành trong doanh nghiệp, rất dễ dẫn đến những sai lầm lớn trong tương lai.
1. Cost of Goods Sold (COGS) – Giá vốn hàng bán
- Nếu không quản lý giá vốn tốt, bạn sẽ không định giá đúng, hoặc dù bán được nhiều nhưng vẫn không có lợi nhuận vì giá vốn chiếm quá nhiều.
- Lợi nhuận tổng (Gross Profit) = Doanh thu – Giá vốn
- Tỷ lệ lợi nhuận gộp (%) = (Doanh thu – Giá vốn) / Doanh thu. Tỷ lệ này càng cao càng tốt.
Ví dụ:
Hai công ty đều bán sản phẩm với giá 100k. Tuy nhiên, công ty nào quản lý giá vốn tốt hơn sẽ có khả năng tăng doanh thu nhiều hơn. Nếu giá vốn của công ty là 50k, mỗi sản phẩm bán ra chỉ tạo thêm được 2 sản phẩm mới. Nhưng nếu giá vốn giảm còn 10k, thì công ty có thể sản xuất thêm 5 sản phẩm cho mỗi sản phẩm đã bán ra. Doanh thu không quan trọng bằng việc quản lý giá vốn, vì đó mới là yếu tố giúp doanh nghiệp tồn tại lâu dài.
- Giá vốn trong các công ty sản xuất thường bao gồm chi phí nguyên liệu, nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất, khấu hao,… và càng sản xuất số lượng lớn, giá vốn càng giảm.
- Ví dụ: Đặt 10.000 sản phẩm, giá vốn là 50k, nhưng nếu đặt 40.000 sản phẩm, giá vốn giảm còn 12k.
- Giá vốn trong dịch vụ bao gồm chi phí sản xuất, lưu kho và vận hành.
- Ví dụ: Với công ty XYZ, nếu có 4.000 users và tổng chi phí vận hành là 600 triệu/tháng, khi tăng lên 10.000 users, giá vốn trên mỗi user sẽ giảm và doanh nghiệp có lãi. Khi đạt 100.000 users, lợi nhuận sẽ tăng rất mạnh.
Kết luận: Rất nhiều công ty bán giá thấp ban đầu để tăng lượng người dùng, và khi vượt qua ngưỡng hòa vốn, doanh nghiệp sẽ có lợi nhuận lớn.
2. SG&A (Selling, General & Administrative Expense) – Chi phí bán hàng, quản lý
Chi phí này gồm lương, thuế, phúc lợi nhân viên, quảng cáo, vận hành, bảo hiểm, và các khoản thanh toán liên quan đến quản lý doanh nghiệp.
- Tối ưu chi phí: Sử dụng đội ngũ outsource hoặc freelancer có thể giảm các chi phí cố định như bảo hiểm và phúc lợi. Ví dụ, một xưởng sản xuất có thể outsource luôn đội vận hành Shopee cho một agency, trả phí cố định và chia phần trăm doanh thu.
- Chi phí quảng cáo: Các chi phí như KOLs, booking, content,… có thể chiếm đến 50% doanh thu. Quản lý chặt chẽ hoặc hợp tác với các agency có chính sách chiết khấu là cách để tiết kiệm.
3. Operating Income (Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh)
Lợi nhuận = Doanh thu – Giá vốn – Chi phí. Để tăng lợi nhuận, doanh nghiệp cần:
- Giảm giá vốn: Tối ưu quy trình sản xuất hoặc thương lượng nguồn hàng để có giá tốt.
- Giảm chi phí: Sử dụng nhân sự phù hợp, thuê ngoài các công việc không thường xuyên, hoặc tận dụng công nghệ AI để cắt giảm nhân lực và trung gian.
- Ví dụ: Thay vì thuê 10 triệu/tháng cho nhân viên viết bài và làm video, có thể sử dụng AI với chi phí chỉ 1 triệu cho phần mềm và 2 triệu cho người quản lý.
- Tăng giá bán: Tạo ra các combo hoặc sản phẩm có giá trị cao hơn. Ví dụ: Highland Coffee bán cafe 29k nhưng có combo cafe + bánh mì 49k, tăng doanh thu trên mỗi khách hàng lên 20%.
Chiến lược giá: Doanh nghiệp cần có kế hoạch dài hạn và ngắn hạn về giá bán. Ban đầu có thể bán giá thấp để lấy thị phần và khách hàng, sau đó từ từ tăng giá khi đạt được lượng khách hàng ổn định. Đây là cách mà nhiều doanh nghiệp lớn như Grab hay XanhSM áp dụng.
Từ chuyên gia Ecom Tuan Le
