“The Grand Chessboard: American Primacy and Its Geostrategic Imperatives” (tựa Việt: Bàn Cờ Lớn) của Zbigniew Brzezinski là một tác phẩm chiến lược địa chính trị quan trọng. Cuốn sách phân tích cách Hoa Kỳ duy trì và củng cố vị thế siêu cường toàn cầu sau Chiến tranh Lạnh, tập trung vào khu vực Á-Âu (Eurasia) như một bàn cờ lớn, nơi các nước lớn cạnh tranh quyền lực.
Brzezinski đề xuất chiến lược gồm các bước sau:
- Vây (Contain): Bao vây các đối thủ tiềm năng bằng cách tạo liên minh chiến lược và củng cố hiện diện ở các khu vực quan trọng.
- Lấn (Encroach): Dần dần mở rộng tầm ảnh hưởng thông qua chính trị, kinh tế, và ngoại giao để kiểm soát các khu vực trọng yếu như Đông Âu, Trung Á, và Trung Đông.
- Trấn (Stabilize): Ổn định các khu vực bị ảnh hưởng để bảo vệ lợi ích lâu dài, thông qua việc thiết lập chính phủ thân thiện và củng cố hạ tầng chiến lược.
- Tấn (Advance): Tăng cường hiện diện và sức mạnh, tiến sâu hơn vào các khu vực đối thủ đang có dấu hiệu suy yếu hoặc bất ổn.
- Công (Dominate): Khi đạt đến giai đoạn kiểm soát, sử dụng quyền lực để định hình trật tự khu vực hoặc toàn cầu theo lợi ích của mình.
Cuốn sách nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ cần duy trì sự cân bằng quyền lực, ngăn chặn sự nổi lên của một siêu cường đối thủ, và khai thác tối đa lợi thế kinh tế, quân sự và văn hóa để duy trì vị trí dẫn đầu.
Brzezinski còn cảnh báo rằng việc đánh mất sự tập trung hoặc thất bại trong chiến lược này có thể khiến Hoa Kỳ suy yếu trước sự cạnh tranh của các cường quốc như Trung Quốc, Nga, hoặc khối EU.
